Eşmekaya

Aksaray İli'ne 67 km. uzaklıkta, Tuz Gölü'nün güneyinde yer alan Eskil, düz bir ova üzerine kurulmuştur. Aksaray- Konya Devlet Karayolunun 50. Km.de bulunan İlçeye bağlı Eşmekaya Kasabasından kuzeye doğru , Aksaray – Cihanbeyli yolunun 17. Km.de ve Tuz Gölü’ nün güneyinde Eskil İlçe Merkezi bulunmaktadır. Eskil’ de doğal su kaynakları, dağlar ve tepeler bulunmamaktadır. Doğal bitki örtüsü steplerdir. İlçe Merkezinin kuzeyinde Tuz Gölü'ne kadar olan saha bataklık ve sazlık durumundadır. İlçenin yüzölçümü 1.601 km2, 2000 Yılı Genel Nüfus Sayım sonuçlarına göre; toplam nüfusu 28.952'dir.1990 yılında ilçe konumuna getirilmiştir. İlçe Ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Halkın %90’ı tarımla, % 10’u ticaretle uğraşmaktadır. Tarım genellikle pancar ve hububat ekimi şeklindedir. Eskil'in tarihi ile ilgili kaynaklarda yer alan bilgiye göre; Eski İl olarak geçen Eskil’in ilk kurulduğu yer bugün Gavuröreni olarak bilinen ve İlçenin daha kuzeyinde, Tuz Gölünün yakınında bulunan alandır. Anadolu Selçuklu Hakimiyeti ile birlikte Sultan II. Kılıçarslan tarafından Eskil ve çevresine Türk boyları yerleştirilerek bölge Türkleştirilmiştir. Selçuklular zamanında Eskil’ in Karaman Vilayetine bağlı Esb-Keşan Kazalar grubuna merkezlik yaptığı bilinmektedir. İlçede, Ortakuyu, Köşk, Çukuryurt, Hacıeyvatlı (höyüklü), Mutlu, Culfa, Sarsak, Tosun yaylalarında höyükleri bulunmaktadır. Bizanslılardan kalma tiyatro yeri kalıntıları günümüzde de görülebilmektedir. Bağdat yolu olarak bilinen tarihi yolun taş döşeli kısımlarına bayram düğün mevkiinde rastlanmaktadır. Eşmekaya kasabasının "Erdoğdu" mevkinin de eski bir yerleşim yeri olduğunu buradaki yeraltı şehir kalıntıları göstermektedir. Ayrıca Ortakuyu Yaylasında Bizans dönemine ait olduğu sanılan tiyatronun kalıntıları ve Eskil merkezde Selçuklulara ait Ulu Cami bulunmaktadır.

Eşmekaya Sazlığı

İç Anadolu'da Tuz Gölü'nün güneyinde yer alan Eşmekaya Sazlığı, Türkiye'nin en değerli sulak alanlarından biri. Sazlık 1992'de Kültür Bakanlığı'nca "doğal SİT alanı" ilan edildi, 1994'te de Orman Bakanlığı'nca "yaban hayatı koruma sahası" kapsamına alındı. Ama koruma kararlarına rağmen tarım amacıyla su çekilmesi ve kuraklık, Eşmekaya'yı artık neredeyse tamamen kuruttu. Yıllar boyu Eşmekaya üzerindeki en büyük tehditlerden biri olan kaçak avcılık sorunu da böylece kendiliğinden çözüldü! Aksaray Milli Parklar ve Av Yaban Hayatı Koruma Müdürlüğü, bölgedeki kuş türü ve sayısının hızla düştüğünü bildiriyor. Görünüşe göre eli tüfekliler kendilerine kaçak av için yeni yerler bulmak zorunda kalacak. Bu arada yırtıcıların önemli yaşam alanlarından olan Eşmekaya Sazlığı'nda şahin kaçakçılığı da önemli sorunlardan biri.